Verwerping van de beroepen tegen het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ‘Ventilus’
In de arresten nrs. 268.328, 268.329, 268.330, 268.331, 268.332, 268.334, 268.335, 268.337, 268.338, 268.339, 268.340, 268.341, 268.342, 268.343, 268.344, 268.345, 268.346, 268.347 en 268.348 van 12 november 2026 heeft de Raad van State uitspraak gedaan in de 23 beroepen tot nietigverklaring die zijn ingediend tegen het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) ‘Ventilus’ (besluit van de Vlaamse Regering van 22 maart 2024 houdende de definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ‘Ventilus’).
De Raad van State heeft alle beroepen verworpen.
Wat het ondergronds tracé-alternatief op gelijkstroom betreft, oordeelt de Raad van State dat de Vlaamse overheid afdoende gemotiveerd heeft dat dit binnen het vooropgestelde tijdskader niet realistisch is.
Voorts heeft de Vlaamse overheid voldoende aandacht besteed aan de mogelijke impact van de Ventiluslijn op de gezondheid. Wat de eventuele gezondheidseffecten van de elektromagnetische velden van hoogspanningslijnen betreft, heeft de Vlaamse overheid op grond van het voorzorgsbeginsel zoveel als mogelijk willen vermijden dat woningen en kinderdagverblijven komen te liggen in een zone met een verhoogde magnetische veldsterkte (namelijk met een jaargemiddelde van meer dan 0,4 microtesla). Om daarover duidelijkheid te bieden, heeft de Vlaamse overheid tijdens de planprocedure kaarten beschikbaar gesteld met daarop de zones die ten gevolge van de Ventiluslijn binnen de 0,4 microtesla-stralingscontour zullen liggen. Die kaartenset stond op de website voor het Ventilusproject, zodat iedereen kon zien waar de eigen woning, het eigen bedrijf of de eigen landbouwgrond zich ten opzichte van de Ventiluslijn situeert.
In een aantal beroepen werd aangevoerd dat de aanduiding van deze stralingscontour geen zekerheid biedt over de wijze waarop de hoogspanningsverbinding effectief zal worden gerealiseerd. De Raad van State volgt dat standpunt niet. De stedenbouwkundige voorschriften voor de Ventiluslijn bepalen namelijk dat de inplanting ervan moet gebeuren in functie van “het maximaal beperken van de hinder”. Dat voorschrift kan niet los worden gezien van de kaarten waarop de maximale 0,4 microtesla-contour is aangeduid. Deze contour is immers doorslaggevend geweest voor de vaststelling van het gewestelijk RUP. Dat is niet alleen zo voor het effectenonderzoek, maar ook voor de tracékeuze en voor de weerlegging van de bezwaarschriften die tijdens het openbaar onderzoek zijn ingediend. Dat leidt ertoe dat de hoogspanningslijn de grenzen van de maximale 0,4 microtesla-contour in beginsel moet respecteren.
De stedenbouwkundige voorschriften van het gewestelijk RUP ‘Ventilus’ bieden wel flexibiliteit voor, onder meer, de precieze inplantingsplaats en de keuze van de hoogspanningsmasten. Maar deze flexibiliteit moet worden gebruikt om de hinder maximaal te beperken. Deze voorschriften zijn in overeenstemming met de wettelijke regels.
De Raad van State stelt ook vast dat in een “flankerend beleid” is voorzien. Daarbij hoort een compensatiebeleid voor woningen die voor het eerst met een hoogspanningslijn worden overspannen.
De procedures die voor de Raad van State werden opgestart tegen het RUP ‘Ventilus’ zijn hiermee afgesloten. Er zijn wel nog procedures aanhangig bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Deze zijn gericht tegen de beslissingen om voor de verschillende onderdelen van het Ventilus-project een omgevingsvergunning te verlenen.